NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH VỀ ĐẤT ĐAI, LÀ GIẢI PHÁP HẠN CHẾ KHIẾU KIỆN CÁC VỤ ÁN HÀNH CHÍNH TẠI TÒA ÁN

675

I. Tình hình chung.

Khiếu nại và tranh chấp đất đai có xu hướng ngày càng tăng cả về số lượng cũng như tính chất phức tạp. Tính phức tạp của tranh chấp đất đai, khiếu nại không chỉ bắt nguồn từ những nguyên nhân có tính lịch sử trong quản lý và sử dụng đất đai qua các thời kỳ, những xung đột gay gắt về lợi ích kinh tế mà còn từ hệ quả của sự quản lý thiếu hiệu quả của cơ quan hành chính Nhà nước, sự bất hợp lý và thiếu đồng bộ của hệ thống chính sách, pháp luật đất đai, sự thiếu trách nhiệm, không công tâm, khách quan của một bộ phận cán bộ, công chức, người đứng đầu trong quá trình thực thi công vụ.

Theo Báo cáo kết quả giám sát của Quốc hội, hệ thống chính sách, pháp luật về đất đai còn nhiều bất cập. Chính sách pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai qua các thời kỳ có nhiều thay đổi, thiếu tính ổn định, chưa đồng bộ, có những quy định chưa sát thực tế, thiếu cụ thể. Các chính sách liên quan bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất qua các năm thay đổi theo hướng có lợi cho người dân, gây so bì về quyền lợi giữa những người dân có đất bị thu hồi tại thời điểm trước và sau khi có chính sách mới. Giá đất đền bù tại nhiều nơi chưa sát giá thị trường; có sự chênh lệch lớn, có một số nơi chênh lệch quá lớn. Chất lượng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất còn có những tồn tại và việc thực hiện quản lý đất đai theo quy hoạch, kế hoạch chưa nghiêm, dẫn tới tình trạng thu hồi đất để hoang, triển khai dự án chậm, lãng phí nguồn tài nguyên đất, trong khi đó người dân ở vùng dự án không còn đất sản xuất, không có việc làm dẫn đến bức xúc, khiếu kiện. Báo cáo giám sát của Quốc hội cũng chỉ rõ, một số quyết định hành chính thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, quyết định giải quyết tranh chấp đất đai bị sai sót như: áp giá bồi thường, xác định vị trí đất, diện tích đất chưa đúng, chưa đủ. Việc cấp Giấy CNQSDĐ tại một số địa phương chưa tuân thủ trình tự thủ tục theo quy định của pháp luật, sai về nội dung ghi trong Giấy CNQSDĐ. Việc xem xét ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính còn sai sót về trình tự, thủ tục, thẩm quyền xử phạt; xử phạt sai căn cứ, mức phạt hoặc hình thức phạt chưa phù hợp. Ngoài ra, sự yếu kém trong công tác tổ chức thi hành pháp luật về đất đai; sự thiếu gương mẫu, sa sút về phẩm chất đạo đức của một số cán bộ, công chức; sự hiểu biết và ý thức chấp hành chính sách, pháp luật về đất đai và pháp luật về khiếu nại, tố cáo của một bộ phận người dân còn hạn chế và việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật của các cơ quan có trách nhiệm chưa tốt, chưa thường xuyên, liên tục cũng là những nguyên nhân dẫn đến tỉ lệ khiếu nại, tố cáo liên quan đến đất đai còn cao.

Nội dung khiếu nai, tố cáo trong lĩnh vực quản lý đất đai chủ yếu tập trung vào các quyết định hành chính về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (chiếm 70%); về giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất (chiếm 20%); về cấp, thu hồi Giấy CNQSDĐ (chiếm 10%). Trong tổng số quyết định hành chính về đất đai bị khiếu nai, tố cáo thì tỷ lệ khiếu nai, tố cáo đúng và có đúng, có sai chiếm 47,8%. Trong số các vụ được đưa ra xét xử tại Tòa án thì tỷ lệ khởi kiện đúng và đúng một phần chiếm 19,5% (số liệu của Trung ương). Điều này cho thấy nhiều vụ việc khiếu nai, tố cáo của công dân là có cơ sở, việc ra quyết định hành chính về đất đai của các cấp chính quyền còn thiếu sót.

Công tác xét xử, giải quyết tranh chấp, khiếu kiện về quản lý, sử dụng đất đai đã cơ bản bảo đảm được quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất. Nhiều bản án, quyết định của Tòa án được nhân dân đồng tình ủng hộ và bảo đảm hiệu lực thi hành.

Tuy nhiên, nhìn chung tình hình tranh chấp, khiếu nai, tố cáo về đất đai vẫn diễn biến phức tạp, gay gắt, kéo dài, tập trung vào lĩnh vực bồi thường giải phóng mặt bằng phát triển các khu đô thị (chiếm gần 70% tổng số vụ khiếu nai, tố cáo), trong đó chủ yếu là khiếu nại về giá đất bồi thường. Nguyên nhân của tình trạng trên là do:

1. Chính sách, pháp luật về đất đai trong thời gian dài không được hoàn thiện đồng bộ, thiếu cụ thể và nhất quán:

Quy định của pháp luật về giải quyết tranh chấp, khiếu nại liên quan đến đất đai chưa đủ rõ dẫn đến công tác xét xử, giải quyết các tranh chấp, khiếu kiện về đất đai còn nhiều hạn chế; chế tài xử lý chưa đủ mạnh để ngăn ngừa các hành vi vi phạm. Chính sách, pháp luật về đất đai trong thời gian dài không được hoàn thiện đồng bộ, thiếu cụ thể và thiếu nhất quán dẫn tới việc thực hiện chính sách trong nhiều trường hợp tùy tiện, không quan tâm đầy đủ đến lợi ích chính đáng của người sử dụng đất. Việc chính sách, pháp luật về đất đai thường xuyên thay đổi trong từng giai đoạn lịch sử, thiếu đồng bộ, chồng chéo, mâu thuẫn với pháp luật về dân sự, pháp luật về khiếu nai, tố cáo tạo ra bất cập, nhất là trong chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng, dẫn đến tình trạng khó phân định thẩm quyền giải quyết; một số địa phương chất lượng giải quyết các vụ, việc chưa cao dẫn đến tình trạng khiếu nại không có điểm dừng, không rõ trách nhiệm cuối cùng thuộc về cơ quan nào.

2. Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng còn nhiều bất cập:

Chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa quyền của Nhà nước với tư cách là đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai và quyền của người sử dụng đất đã được pháp luật công nhận, dẫn tới nhấn mạnh quyền thu hồi đất của Nhà nước, tạo vốn từ quỹ đất mà chưa quan tâm đầy đủ lợi ích chính đáng của người sử dụng đất, đặc biệt là trong việc định giá đất bồi thường, xử lý mối tương quan giữa giá đất thu hồi với giá đất tái định cư (thu hồi giá quá thấp, giao lại giá cao). Chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa lợi ích của xã hội với lợi ích của những người có đất bị thu hồi, thường chỉ nhấn mạnh đến tính cấp thiết của việc giải phóng mặt bằng để có được dự án; chưa chú ý những vấn đề xã hội nảy sinh sau khi thu hồi đất, dẫn tới không bảo đảm điều kiện tái định cư, không có phương án tích cực về giải quyết việc làm cho người có đất bị thu hồi, nhất là đối với nông dân không còn hoặc còn ít đất sản xuất hoặc những người không còn việc làm như nơi ở cũ. Việc quy định giá đất quá thấp so với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trên thị trường tuy có tác động tích cực tới việc khuyến khích nhà đầu tư nhưng lại gây ra những phản ứng gay gắt của người có đất bị thu hồi.

Quy hoạch thu hồi đất nông nghiệp để giao cho các nông trường, lâm trường, các dự án đầu tư phát triển công nghiệp, dịch vụ, xây dựng hạ tầng trong nhiều trường hợp chưa được nghiên cứu kỹ lưỡng, tính khả thi thấp dẫn tới tình trạng thu hồi đất nhưng không sử dụng hoặc sử dụng không hiệu quả trong khi nông dân thiếu hoặc không còn đất sản xuất, đời sống khó khăn. Không chấp hành đúng các quy định của Nhà nước về trình tự, thủ tục thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư như ra thông báo giải phóng mặt bằng mà không có quyết định thu hồi đất, không thông báo trước về kế hoạch, phương án thu hồi đất cho người có đất bị thu hồi, cưỡng chế giải phóng mặt bằng trong khi chưa bố trí nơi tái định cư, quyết định thu hồi đất không đúng thẩm quyền, thu hồi đất để sử dụng vào mục đích trái quy hoạch đã được xét duyệt.

3. Tồn tại trong công tác tổ chức thi hành pháp luật về đất đai:

Việc áp dụng pháp luật về đất đai còn nhiều bất cập, nhất là trong việc thu hồi đất. Sau khi có Luật đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành, cấp tỉnh chưa kịp thời ban hành các văn bản quy phạm pháp luật cụ thể hóa thuộc thẩm quyền của cấp tỉnh để triển khai; nhiều địa phương cấp huyện và cấp xã chưa nắm chắc những quy định mới của pháp luật về đất đai nên vẫn còn áp dụng những quy định cũ đã bị hủy bỏ hoặc thay thế, nhiều trường hợp áp dụng sai quy định.

Những bất cập này đã tạo nên những vụ việc khiếu kiện mới về đất đai. Nhiều địa phương chưa có quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất chi tiết, dẫn tới tùy tiện trong giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất. Đa số các địa phương chưa đầu tư kinh phí thỏa đáng để xây dựng hệ thống hồ sơ địa chính, bảo đảm quản lý chặt chẽ đối với từng thửa đất. Việc cấp Giấy CNQSDĐ chậm và trong một số trường hợp không chính xác. Công tác kiểm tra, thanh tra chưa được quan tâm đúng mức, trong đó công tác hậu kiểm đối với các dự án, công trình sau khi được giao đất, cho thuê đất ít được chú ý.

Tồn tại, bất cập trong công tác quản lý đất đai cùng với những sai phạm, thiếu khách quan, nhũng nhiễu trong quản lý, sử dụng đất đai của một số công chức, người có nhiệm vụ, quyền hạn trong quản lý đất đai là nguyên nhân quan trọng làm phát sinh những tranh chấp, khiếu nại về đất đai.

4. Bất cập trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo:

Nhìn chung, tổ chức và cơ chế giải quyết khiếu nai, tố cáo về đất đai thiếu ổn định và bất cập so với yêu cầu thực tế. Giải quyết một vụ khiếu nại đòi hỏi phải có các bước điều tra, nghiên cứu, kết luận và thi hành kết luận, do đó cần một đội ngũ những người am hiểu pháp luật, có nghiệp vụ chuyên sâu và làm việc chuyên trách. Nhưng hiện nay, hầu hết cán bộ làm công tác giải quyết khiếu nại chủ yếu là kiêm nhiệm; khiếu nại về đất đai chủ yếu nảy sinh ở cấp huyện, xã nhưng cơ quan có thẩm quyền thụ lý giải quyết ở cấp này lại không tương ứng. Chủ tịch UBND các cấp là người chủ trì, chịu trách nhiệm chính về quyết định giải quyết khiếu nại nhưng lại phải giải quyết rất nhiều công việc khác nhau của địa phương nên khó có điều kiện chuyên tâm về việc này. Đây là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng giải quyết khiếu nại chậm, thiếu dứt điểm, chất lượng thấp, dẫn đến tình trạng khiếu kiện lại hoặc khiếu kiện vượt cấp. Trong tổ chức thực hiện pháp luật về giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo lĩnh vực đất đai, nhiều địa phương chưa làm tốt việc tiếp dân, nhận đơn, hướng dẫn cụ thể theo pháp luật về việc nộp đơn dẫn đến tình trạng người đi khiếu kiện lúng túng, mất nhiều thời gian, công sức khi phải đi hết nơi này đến nơi khác. Khi phát sinh khiếu kiện, cấp ủy, chính quyền một số địa phương chưa tập trung chỉ đạo giải quyết kịp thời, còn né tránh, đùn đẩy. …

Công tác hòa giải ở cấp cơ sở chưa được quan tâm đúng mức, nhiều địa phương chưa bố trí cán bộ có đủ năng lực, phẩm chất, kinh nghiệm đảm nhiệm công việc này nên việc hòa giải đạt hiệu quả chưa cao. Nhiều vụ việc giải quyết không triệt để dẫn đến khiếu kiện đông người, có trường hợp dẫn đến xảy ra vụ án hình sự. Một số địa phương chưa làm tốt trách nhiệm phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời những hành vi vi phạm pháp luật về đất đai trên địa bàn như vi phạm trong thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, bồi thường, tái định cư, cấp Giấy CNQSDĐ.

Tình trạng lấn chiếm đất công, chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp, sử dụng sai mục đích, để đất hoang hóa diễn ra thường xuyên và dưới nhiều hình thức gây bức xúc trong dư luận nhân dân và xã hội nhưng chưa có chế tài đủ mạnh để ngăn ngừa các hành vi vi phạm; chế tài quy định xử lý, xử phạt vi phạm pháp luật đất đai còn nhẹ, chưa đủ sức răn đe các đối tượng vi phạm. Việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai còn mang tính chủ quan, nặng về mệnh lệnh hành chính; nhiều quyết định giải quyết chưa thấu tình, đạt lý. Việc tổ chức thực hiện các quyết định giải quyết đã có hiệu lực pháp luật còn thiếu kiên quyết, dẫn đến vụ việc không được giải quyết dứt điểm, khiếu kiện kéo dài. Hình thức văn bản giải quyết một số vụ việc chưa bảo đảm theo quy định của pháp luật như việc ban hành công văn, thông báo… để thay thế quyết định giải quyết tranh chấp, khiếu nai, tố cáo về đất đai.

II. Thực trạng ở tỉnh ta:

Đối với tỉnh ta, việc công dân có đơn khiếu nại hành chính về đất đai cũng ngày càng tăng, tính phức tạp ngày càng đa dạng, nguyên nhân cũng giống như phần khái quát chung đã trình bày trên, trong đó có nhiều trường hợp cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không đúng pháp luật, có trường hợp áp dụng không đúng quy định tại Nghị định 84/2007/NĐ-CP và Thông tư 06/2007/TT-TNMT theo Luật đất đai 2003; hay NĐ 43/2014/NĐ-CP theo Luật đất đai năm 2013… dẫn đến cấp Giấy CNQSDĐ cho công dân không đúng hiện trạng sử dụng đất nên có trường hợp đất ở nhưng cấp là đất vườn…, hồ sơ được lập của xã, phường lập không đúng quy định, có trường hợp tẩy xóa, sửa chữa liên quan đến chủ sử dụng đất…; thực hiện công tác quy hoạch, thu hồi đất, giải tỏa đền bù nhiều trường hợp còn vi phạm pháp luật, thiếu công bằng, mỗi nơi áp dụng pháp luật khác nhau…Số lượng đơn khiếu nại về đền bù, giải tỏa; tranh chấp đất đai vẫn chiếm tỉ lệ cao; tuy các cơ quan có thẩm quyền có nhiều cố gắng giải quyết, nhưng chất lượng giải quyết chưa cao, thời hạn giải quyết vẫn còn nhiều vi phạm, kéo dài gây bức xúc trong nhân dân, số lượng quyết định giải quyết khiếu nại bị khởi kiện theo tố tụng hành chính đến Tòa án còn nhiều. Theo số liệu thống kê, Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Quảng Nam đã thụ lý giải quyết rất nhiều vụ án hành chính liên quan đến quyết định hành chính, hành vi hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai ở địa phương. Việc giải quyết khiếu nại đất đai ở tỉnh ta trong thời gian qua còn nhiều hạn chế là do các nguyên nhân sau:

Một là, cán bộ được phân công giải quyết khiếu nại về đất đai không làm hết trách nhiệm được giao, kiến thức pháp luật chưa toàn diện, không đi sâu nghiên cứu các văn bản pháp luật có liên quan đến đất đai và giải quyết khiếu nại, tranh chấp đất đai, tinh thần làm việc có việc, có lúc còn chưa cao, chưa đi sát cơ sở và đi sâu tìm hiểu nội dung từng vụ việc cụ thể, nên dẫn đến kéo dài thời gian giải quyết, hoặc giải quyết không đúng pháp luật, dẫn đến bức xúc trong xã hội.

Hai là, văn bản pháp luật vừa thừa, vừa thiếu lại không đồng bộ, nhất quán giữa các lĩnh vực liên quan đến khiếu nại, tranh chấp đất đai, đền bù giải tỏa; có một số văn bản pháp luật quy định không phù hợp thực tế, giá cả được đền bù quá thấp, không đủ cho người dân làm nhà lại, không thực hiện đúng nguyên tắc: “… Phải bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ …” nên dẫn đến sự chây ỳ của người dân, làm cho việc giải quyết khiếu nại kéo dài.

Ba là, việc cấp Giấy CNQSDĐ chậm, hồ sơ gốc về quản lý đất đai còn sai sót, nhất là hồ sơ địa chính ở cấp xã nhiều trường hợp không chính xác, sửa chữa nên dẫn đến việc giải quyết tranh chấp gặp nhiều khó khăn, cơ sở để xác định chính xác về nguồn gốc sử dụng đất của trường hợp còn không rõ ràng, còn trường hợp cán bộ địa chính thiếu khách quan trong xác nhận nguồn gốc sử dụng đất của công dân.

Bốn là, sự hiểu biết pháp luật của một bộ phận nhân dân còn hạn chế, nên việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân của họ không phù hợp, cũng gây khó khăn cho công tác giải quyết khiếu nại, tranh chấp đất đai.

III. Giải pháp và kiến nghị

1. Giải pháp

Nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại hành chính về đất đai là giải pháp gốc để hạn chế các khiếu kiện đất đai tại Tòa án. Để nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại, tranh chấp đất đai cần có các biện pháp sau đây:

Một là, sửa đổi, bổ sung các quy định về trình tự, thủ tục, thẩm quyền, thời hạn, thời hiệu giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp đất đai, bảo đảm thống nhất, đồng bộ giữa Luật Đất đai, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Tố tụng hành chính, Bộ luật Tố tụng dân sự và các luật khác có liên quan. Ví dụ: Quyết định giải quyết khiếu nại hành chính về đất đai của Chủ tịch UBND huyện có hiệu lực pháp luật vì hết thời hạn khiếu nại lên UBND tỉnh (quá 30 ngày), đương sự không khiếu nại nhưng lại còn thời hạn khởi kiện vụ án hành chính (dưới 01 năm), vậy trường hợp này theo Luật Tố tụng hành chính thì còn trong thời hạn khởi kiện nhưng hết thời hạn khiếu nại lên cấp trên theo Luật khiếu nại; vậy có được đưa ra thi hành theo Điều 44, 45, 46 Luật khiếu nại không?….Cần khẩn trương hướng dẫn Luật Đất đai bảo đảm cụ thể, khả thi (đề nghị cấp có thẩm quyền thực hiện).

Hai là, sớm hoàn thành việc cấp Giấy CNQSDĐ cho người sử dụng đất. Bảo đảm kinh phí đáp ứng nhu cầu hoàn thiện và hiện đại hóa hệ thống bản đồ địa chính, hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai, thống nhất hệ thống hồ sơ địa chính trên cả nước. Hoàn thiện hệ thống điều tra, đánh giá tài nguyên đất, số lượng, chất lượng, tiềm năng và môi trường đất, bảo đảm cung cấp đầy đủ thông tin, tư liệu, dữ liệu về đất đai phục vụ cho việc hoạch định chính sách và ban hành quyết định của cơ quan nhà nước trong việc quản lý và sử dụng đất đai.

Ba là, cần khẩn trương kiện toàn về tổ chức và nâng cao trách nhiệm của các cơ quan tiếp dân từ tỉnh đến xã. Tăng cường trách nhiệm, tính chủ động của người đứng đầu các cơ quan nhà nước trong việc tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai để giải quyết kịp thời, dứt điểm, công bố công khai kết quả giải quyết, không để khiếu kiện vượt cấp, diễn biến phức tạp, khiếu kiện đông người; chịu trách nhiệm về việc giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo.

Bốn là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp chặt chẽ của các cấp, các ngành trong giải quyết khiếu nại, tố cáo, khắc phục tình trạng chuyển đơn thư của công dân lòng vòng hoặc chậm giải quyết, né tránh trách nhiệm. Thường xuyên kiểm tra, thanh tra, phát hiện, chấn chỉnh những yếu kém, vi phạm trong thực hiện các quy định về giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, trong giải quyết các thủ tục hành chính về đất đai. Đề nghị quy định rõ cơ quan, người có thẩm quyền ban hành quyết định hành chính về đất đai phải chịu trách nhiệm về tính đúng đắn của quyết định ban hành, có trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra để xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện các quyết định hành chính liên quan đến đất đai.

Năm là, quan tâm thực hiện hòa giải tại cơ sở; tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật, trợ giúp pháp lý trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo. Xử lý kiên quyết đối với các trường hợp lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để kích động, gây rối, làm mất an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. Cần tăng cường cán bộ có năng lực, đạo đức làm công tác quản lý đất đai, giải quyết khiếu nại, tố cáo cấp huyện và cấp cơ sở, kể cả cấp tỉnh. Kiên quyết xử lý cán bộ lợi dụng chức vụ, quyền hạn để gây phiền hà, tham nhũng trong lĩnh vực đất đai. Tăng cường công tác hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã, tổ chức đối thoại trực tiếp với người dân, tổ chức khiếu nại, tố cáo đảm bảo quyền lợi theo quy định pháp luật.

2. Kiến nghị:

Việc giải quyết khiếu nại, tranh chấp đất đai là một nhiệm vụ quan trọng; có giải quyết kịp thời, đúng pháp luật các khiếu kiện của công dân, cơ quan tổ chức mới bảo đảm an sinh xã hội, tạo động lực phát triển. Muốn thực hiện được điều đó, cần xác định tinh thần trách nhiệm cho cán bộ thực hiện nhiệm vụ này, đòi hỏi ở họ một phẩm chất đạo đức cao, làm việc vì dân, cho dân nhằm bảo đảm cho sự tồn tại của chế độ; một kiến thức pháp luật-xã hội đầy đủ và sự vận dụng phù hợp, nhuần nhuyễn với tinh thần khẩn trương, kịp thời theo yêu cầu của Nhân dân đối với từng vụ việc cụ thể, phải sát thực tế và lắng nghe ý kiến tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân khi giải quyết công việc.

Để hạn chế việc khiếu nại, khởi kiện về quyết định hành chính liên quan đến đất đai, trước hết cần thực hiện tốt công tác quản lý đất đai trên cơ sở một hệ thống pháp luật đầy đủ, và việc thực hiện đúng pháp luật, tôn trọng quyền lợi hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức, giải quyết tốt mối quan hệ hài hòa giữa Nhà nước, công dân, cơ quan, tổ chức trên cơ sở qui định của pháp luật. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra cơ quan, cán bộ làm công tác quản lý đất đai, công tác giải quyết khiếu nại, kịp thời chấn chỉnh và cần thiết phải xử lý nghiêm minh những hành vi vi phạm pháp luật, lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ bằng các biện pháp nghiêm khắc nhất, đem lại sự công bằng cho xã hội trong công tác quản lý đất đai và giải quyết khiếu nại hành chính về đất đai.

Tác giả bài viết: Thẩm phán Bùi Xuân Liêm
Chánh tòa Tòa Hành chính – TAND Tỉnh Quảng Nam